توانمندسازي زنان و توسعه پايدار

زهرا همتی -مدیر موسسه فروغ فلقزهرا همتی

امروزه يكي از مهم‌ترين دغدغه‌هاي كشورها ‏منجمله كشور ما دستيابي به شاخصه‌هاي توسعه ‏پايدار است؛ امري كه دستيابي به آن سال‌هاست ‏در برنامه‌هاي كلان دولت‌هاي ما پس از پايان ‏جنگ تحميلي گنجانده شده است و با وجود ‏پيشرفت‌هاي صورت گرفته به نظر مي‌رسد ‏كماكان كشور در دستيابي به شاخصه‌هاي توسعه ‏چندان موفق نبوده است و با اهداف مطرح شده ‏در برنامه‌هاي توسعه فاصله زيادي دارد. بي‌شك ‏صاحبنظران بسياري در اين حيطه از دلايل ‏متفاوت و گاه مشابهي در اين مقوله صحبت به ‏ميان آورده‌اند اما آنچه در اين گفتار بدان توجه ‏شده و يكي از دغدغه‌هاي صاحبنظران در حيطه ‏توسعه است مساله توسعه انساني و توانمند‌سازي ‏به خصوص در پايگاه زنان است.

تحقيقات بانك ‏جهاني نشان مي‌دهد ۶۵ درصد ثروت يك كشور ‏را سرمايه انساني آن تشكيل مي‌دهد كه نيمي از ‏آن را قاعدتا بايد زنان تشكيل بدهند. به همين ‏واسطه يكي از مهم‌ترين دغدغه‌هاي محققان در ‏حيطه توسعه، مساله توانمند‌سازي زنان به عنوان ‏يكي از نيروهاي اصلي در دستيابي به توسعه ‏است. توانمندسازي زنان كه توانمندسازي ‏جنسيتي نيز ناميده مي‌شود، تبديل به يكي از ‏موضوعات مهم مورد بحث در دو زمينه توسعه و ‏اقتصاد شده است. تمامي جوامع، مشاغل، ‏انجمن‌ها و احزاب از پياده‌سازي برنامه‌ها و ‏سياست‌هايي كه نظريه توانمندسازي زنان را اتخاذ ‏مي‌كنند منفعت مي‌برند. توانمندسازي جنسيتي ‏ميزان مشاركت سياسي و اقتصادي زنان را در ‏يك جامعه مفروض نشان مي‌دهد. ميزان اين ‏مشاركت از طريق پيگيري «سهم صندلي‌هاي ‏تصاحب‌شده از سوي زنان در پارلمان، تعداد ‏قانونگذاران زن، مقامات و مديران ارشد و ‏...و اختلاف درآمد ‏كسب شده زنان كه نشانگر استقلال مالي‌شان ‏است» تعيين مي‌شود. سپس، براساس اطلاعات به ‏دست آمده كشورها رتبه‌بندي مي‌شوند. ‏مقياس‌هاي ديگري كه اهميت مشاركت و تساوي ‏زنان را در نظر مي‌گيرند شامل اين مواردند: ‏شاخص تساوي جنسيتي و شاخص توسعه وابسته ‏به جنسيت. ‏ مطالعات صاحبنظران اجتماعي نشان داده است ‏كه دستيابي به توسعه پايدار بدون مشاركت فعال ‏زنان در تمامي عرصه‌ها اعم از خانوادگي، ‏اقتصادي و اجتماعي امكان پذير نيست.

در ‏بسياري از كشورهاي جهان سوم، راهبردهايي ‏براي مشاركت عملي زنان در توسعه و بر طرف ‏شدن موانع اتخاذ شده است. يكي از اين راهبردها ‏توانمند‌سازي زنان با تاكيد بر اين نكته است كه ‏مشاركت زنان صرفا به مفهوم بهره‌مندي آنان از ‏مزايا و نتايج برنامه‌هاي توسعه نيست بلكه آنان ‏بايد در اجراي برنامه‌ها و طرح‌هاي توسعه ‏مشاركت فعالانه داشته باشند. ‏ ‏«توانمند‌سازي به تدارك و تسلط بيشتر بر منابع ‏و كسب منافع براي زنان اطلاق مي‌شود. ‏توانمند‌سازي فرآيندي است كه طي آن افراد، ‏براي غلبه بر موانع پيشرفت، فعاليت‌هايي انجام ‏مي‌دهند كه باعث تسلط آنها در تعيين سرنوشت ‏خود مي‌شود. اين واژه به مفهوم غلبه بر ‏نابرابري‌هاي بنياني است.اين امر به رفع ‏تبعيض ميان زنان و مردان منجر مي‌شود يا در ‏مقابله با تبعيض‌هاي جنسيتي در جامعه موثر ‏واقع مي‌شود» (دفتر امور زنان نهاد ‏رياست‌جمهوري و صندوق كودكان سازمان ملل ‏متحد، ۱۳۷۲:۱۴). ‏ آمارها نشانگر اين موضوع است كه جوامعي كه ‏به توانمندسازي زنان تاكيد دارند، از نظر رشد ‏اقتصادي، اشتغال، كاهش فقر و توزيع درآمد، ‏عملكرد بهتري دارند.

به همين واسطه بايد گفت ‏يكي از اساسي‌ترين مسائلي كه بايد بدان توجه ‏ويژه داشته باشيم مساله توانمندسازي زنان و ‏بهره‌گيري از توانايي‌هاي آنان در اداره امور است. ‏البته در اين مورد شعار و حرف‌هاي بسياري زده ‏شده است اما به نظر مي‌رسد در وادي عمل ‏جايگاه چنداني به آن داده نشده است چرا كه با ‏نگاهي گذرا به آمار و ارقام به خوبي متوجه اين ‏امر مي‌شويم. ‏در تحقيقاتي كه روي عوامل موثر بر ‏توانمندسازي زنان صورت گرفته، نشان داده شده ‏است كه، افزايش سطح تحصيلات، بهبود وضع ‏سلامت، برخورداري از حق مالكيت قانوني، رفع ‏تبعيض از بازار كار و حذف باورهاي سنتي در ‏افزايش توانمندي زنان نقش موثر دارد. از ميان ‏اين متغيرها، افزايش سطح تحصيلات بيشترين ‏تاثير مستقيم و ساير متغيرها تاثير غيرمستقيم ‏در توانمند‌سازي دارند. زنان داراي تحصيلات بالا ‏از نظر بنيه مالي و حق مالكيت در سطح بالاتري ‏قرار دارند. باورهاي مربوط به نقش‌هاي جنسيتي ‏كه از زمان‌هاي دور در فرهنگ اين مرز و بوم ‏ريشه دوانده است يكي از اساسي‌ترين عواملي ‏است كه مانع حضور زنان در جامعه مي‌شود. ‏

حذف كليشه‌هاي جنسيتي از كتاب‌هاي درسي، ‏تغيير نگرش در برنامه‌هاي رسانه‌ها و توجه بيشتر ‏به پژوهش در مورد مسائل و مشكلات زنان در ‏حذف باورهاي سنتي بسيار سودمند خواهد بود. ‏اقدامات عملي بيشتردر اين حوزه مي‌تواند به ‏جامعه در دستيابي به امر توسعه كمك شاياني ‏كند، خوشبختانه پايگاه زنان در جامعه ايران در ‏چند دهه اخير تحولاتي را تجربه كرده كه از ‏ديدگاه‌هاي توسعه زمان خود تبعيت كرده است. ‏توده زنان كه غالبا در جامعه ايراني در حاشيه ‏مناسبات اجتماعي و سياسي نگه داشته شده و ‏نقش آنها در عرصه‌هاي اقتصادي ناديده گرفته ‏شده است، با افزايش سطح سواد و گسترش ‏آموزش عالي به ارتقاي توانمندي‌هاي خود ‏دست‌يافته و هم‌اكنون طالب سهم بيشتري از ‏مديريت خانواده و جامعه است و انتظار پايگاه‌ها و ‏موقعيت‌هاي بالاتري را دارد. در ١٠ سال قبل و ‏بعد از انقلاب اسلامي اين آرزو متعلق به طبقه ‏كوچكي از زنان (نخبگان) بود اما امروزه با حضور ‏بيشتر زنان در عرصه‌هاي اجتماعي و سياسي و ‏پيوستن سهم قابل‌توجهي از دختران طبقات ‏اقتصادي پايين‌تر و سنتي‌تر جامعه به جمع ‏نخبگان به يك خواست نسبتا گسترده تبديل ‏شده است. توجه به اين خواست، توانمندسازي و ‏بهره‌گيري از آن، ما را در بهره‌گيري از سرمايه ‏انساني ياري خواهد رساند. ‏

مقاله فوق در روزنامه سراسری اعتماد مورخه 4 مرداد 95 به چاپ رسیده - جهت رویت این مقاله در سایت روزنامه اعتماد کلیک کنید

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

ICDL

مهارتهای هفتگانه icdl فروغ فلق

 مهارتهای هفتگانه کامپیوتری را از ما بخواهید

 

آموزش

 ارائه مدرک معتبر مهارتهای کامپیوتری زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

 ارائه مدرک معتبر زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

کنسرتهای پاپ و محلی

موسسه فروغ فلق مجری کنسرتهای اقوام ایرانی

مجری کنسرتهای اقوام ایرانی موسیقی پاپ محلی سنتی

راه های تماس

  • شماره تماس 86093506-021
  • ایمیل موسسه   این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
  • آدرس تهران کارگرشمالی نبش گمنام پلاک 1857طبقه3